فرهنگ ایران باستان
آرشیو وبلاگ
نویسنده: داریوش کیانی - ۱۳۸۱/۱٢/٢٠

پس از کشته شدن «بردیا / گئوماتا» به دست داریوش کبیر و شش تن از یاران‌اش، سراسر امپراتوری پارس دچار آشوب و اغتشاش گردید. اما داریوش در طول یک سال و اندی (21ــ 522 پ.م.) موفق به سرکوبی شانزده شورش و چیرگی بر سراسر خاک امپراتوری و برقراری نظم و امنیت در آن گردید. او برای جاودانه ساختن یاد و افتخار آن پیروزی‌ها، فرمان داد که سنگ‌نگاره‌ای بدین منظور بر روی صخره‌های کوه مقدس بیستون واقع در نزدیکی کرمانشاه کنونی، بنگارند. در این سنگ‌نگاره (که ابعاد آن 3 در 5/5 متر است) به صورت نمادین، 9 سرکرده‌ی شورشی با دست‌هایی بسته در مقابل داریوش به صف ایستاده‌اند و «بردیا / گئوماتا» نیز در زیر پاهای وی افتاده است. داریوش کمانی به دست چپ گرفته و «فَر کیانی» نیز در بالای تصویر در حال پرواز است. در پیرامون این نگاره گزارش چگونگی شورش‌ها و چیرگی داریوش بر آن‌ها به همراه مطالبی دیگر، نخست به زبان ایلامی نگاشته شده بود اما سپس ترجمه‌های بابلی (اکدی) و پارسی باستان نیز بدان افزوده گشت. افزودن ترجمه‌ی پارسی باستان به این نگاره پس از اختراع خط میخی ویژه برای آن زبان (به فرمان داریوش) انجام یافت. برای آگاهی عموم مردم امپراتوری از مندرجات سنگ‌نگاره‌ی بیستون، نسخه‌های دیگری از سنگ‌نوشته‌ی آن، به ایالت‌های مختلف فرستاده شده بود (کخ، ص26 ــ 18).
در ادامه، گزیده‌هایی از سخنان داریوش کبیر را در سنگ‌نوشته‌ی بیستون، بر اساس ترجمه‌ی خودم از متن پارسی باستان، می‌خوانید:

ستون یکم
(بند 1): من‌ام داریوش، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، شاه کشورها، پسر ویشتاسپ، نوه‌ی ارشام هخامنشی.
(بند 5): داریوش شاه گوید: به خواست اهوره مزدا من شاه‌ام. اهوره مزدا پادشاهی را به من بخشید.
(بند 8): در این کشورها، مردی که وفادار بود، نیک پاداش دادم و آن که دشمن بود، نیک کیفر دادم. به خواست اهوره مزدا این کشورها قانون مرا اجرا کردند. آن چه به ایشان گفتم، آن گونه کردند.
ستون چهارم
(بند 55): داریوش شاه گوید: تو که سپس شاه خواهی بود، از دروغ سخت بپرهیز. مردی که خواهد دروغزن بُوَد، نیک کیفر ده؛ اگر چنین می‌اندیشی :« [باید] کشورم در امان بُوَد».
(بند 59): داریوش شاه گوید: آن‌هایی که پیش‌تر شاه بودند، در مدت [شاه بودن‌شان]، آن چه من در یک سال و اندی به خواست اهوره مزدا کردم، نکردند.
(بند 60): داریوش شاه گوید: آن چه را که کرده‌ام باور کن [و] همان گونه به [اطلاع] مردم برسان. آن را پنهان مکن. اگر این سند را پنهان نکنی و به مردم بگویی، اهوره مزدا دوست تو باشد و دودمان‌ات بسیار و عمرت دراز گردد.
(بند 61): داریوش شاه گوید: اگر این سند را پنهان داری و آن را به مردم نگویی، اهوره مزدا تو را بزند و برای‌ات دودمانی نباشد.
(بند 63): داریوش شاه گوید: از آن رو اهوره مزدا [مرا] یاری کرد و دیگر خدایانی که هستند، چون بدکردار نبودم، دروغزن نبودم، خطاکار نبودم. نه من، نه دودمان‌ام. بر پایه‌ی راستی (= عدالت) رفتار کرده‌ام؛ نه به ناتوان و نه به توانا بد کرده‌ام. مردی که با خاندان‌ام همکاری کرد، او را نیک پاداش دادم. آن که زیان‌کاری کرد، او را نیک کیفر دادم.
(بند 64): داریوش شاه گوید: تو که سپس شاه خواهی بود، مردی که دروغزن یا خطاکار است، او را دوست مباش، او را نیک کیفر ده.
(بند 65): داریوش شاه گوید: تو که سپس این نوشته‌ها را که من نوشتم، یا این نگاره‌ها را ببینی، آن‌ها را ویران مکن، تا جای ممکن آن‌ها را بپای؛ تا زمانی که تندرست باشی.
(بند 66): داریوش شاه گوید: اگر این نوشته‌ها یا نگاره‌ها را ببینی [و آن‌ها را] ویران مکنی و تا زمانی که توانا هستی بپایی، اهوره مزدا تو را دوست باشد و دودمان‌ات بسیار و عمرت دراز گردد و آن چه کنی، اهوره مزدا آن را برای‌ات نیک چاره کند.
ستون پنجم
(بند 73): داریوش شاه گوید: هر آن که اهوره مزدا را بپرستد، بخشش [وی] از آن او خواهد بود، هم در زندگی و هم [پس از] مرگ.

copyright © prana.persianblog.ir

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
کتاب‌نامه:
هایدماری کخ: «از زبان داریوش»، ترجمه‌ی پرویز رجبی، 1376
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

داریوش کیانی
نویسنده و پژوهشگر در حوزه تاریخ، ادیان و اساطیر ایران
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :