فرهنگ ایران باستان
نویسنده: داریوش کیانی - ۱۳۸٥/۳/٢٠

قره‌باغ، یا ناگورنو – قره‌باغ (Nagorno-Karabagh) منطقه‌ای واقع در جنوب غربی ایران شمالی (اران یا به اصطلاح جمهوری آذربایجان) است. این سرزمین مساحتی برابر 4400 کیلومتر مربع را در دامنه‌ی شمالی رشته کوه‌های قره‌باغ دربرگرفته و از خط الرأس این رشته کوه‌ها تا کرانه‌ی زمین‌های پست رود کور در کوهپایه‌های آن گسترده است.
این منطقه، که نام تاریخی آن ارتسخ (Artsakh) است، در 1813 م. به اشغال روسیه درآمد و در 1923 دولت شوروی، اگرچه حدود هشتاد درصد جمعیت آن ارمنی بود، آن را مبدل به یکی از ایالت‌های خودگردان جمهوری آذربایجان شوروی (اران) کرد. از آنجا که قره‌باغ در غرب نیز به واسطه‌ی رشته کوه‌های قره‌باغ از جمهوری ارمنستان شوروی جدا گردیده بود، مردم آن نهایتاً به اقلیتی تحت محاصره‌ی بیگانگان در درون جمهوری آذربایجان تبدیل شدند. منطقه‌ی قره‌باغ به گونه‌ای آهسته و آرام در طی دوران تسلط شوروی توسعه یافت، اما در 1988 مردم ارمنی قره‌باغ تحرکاتی را برای انتقال ایالت خود به قلمرو ارمنستان آغاز کردند. خواستی که به شدت مورد مخالفت جمهوری آذربایجان و دولت شوروی قرار گرفت. خصومت‌های قومی میان ارمنیان و ارانی‌ها بر سر این موضوع برافروخته‌تر شد، و هنگامی که ارمنستان و اران در پی فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در 1991 به استقلال رسیدند، ارمنی‌ها و ارانی‌ها در این منطقه وارد جنگ شدند. از اواسط دهه‌ی 1990 ارمنیان قره‌باغ با پشتیبانی ارمنستان بر این سرزمین مسلط شدند و سرانجام خود را استیلای دولت اران رها نمودند. در حال حاضر قره‌باغ دارای دولتی عملاً مستقل و دارای نهادهای دموکراتیک است.
جالب است با وجود آن که دولت اران سرزمین ارمنی‌نشین قره‌باغ را دیرزمانی به اشغال خود درآورده بود، اینک در تبلیغات خود از اشغال‌گر بودن ارمنیان سخن به میان می‌آورد و پان‌ترک‌های تجزیه‌طلب داخلی نیز - که مستقیماً از رهبران خود در باکو مشق و فرمان می‌گیرند - در شعارها و نوشته‌های خود، همواره برای از دست دادن قره‌باغ اشک ماتم می‌ریزند و ناله‌های دل‌خراش سر می‌دهند، و از آنجا که نمی‌توانند بپذیرند مردم قره‌باغ صاحب سرنوشت و مملکت خویش باشند، از خیزشی خون‌ریزانه برای الحاق دوباره‌ی قره‌باغ به اران لاف می‌زنند. این همه در حالی است که وضعیت منطقه‌ی قره‌باغ هیچ گونه ارتباطی با ملت و کشور ایران و مشخصاً اهالی شمال غرب ایران ندارد و فقط وابستگی پان‌ترک‌ها تجزیه‌طلب داخلی به رهبرانشان در باکو (و این خیال خام و جاهلانه که شمال غرب ایران بخشی از خاک اران است و لذا مردم این دو منطقه سرنوشت و دغدغه‌ها و آرمان‌ها و درد مشترک دارند!) است که موجب شده وضعیت این منطقه، برای پان‌ترک‌های نژادپرست و آشوب‌گر داخلی اهمیتی حیاتی داشته باشد.


+ سایت وزارت امور خارجه‌ی جمهوری ناگورنو - قره‌باغ

داریوش کیانی
نویسنده و پژوهشگر در حوزه تاریخ، ادیان و اساطیر ایران
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :