فرهنگ ایران باستان
آرشیو وبلاگ
نویسنده: داریوش کیانی - ۱۳۸٤/٩/۱۳

گشسب بانو Gošasp Bānu (یا بانو گشسب)، ملقب به سَوار، در حماسه‌ی ملی ایران نام دختر رستم و همسر گیو است. وی قهرمان اصلی منظومه‌ی حماسی کوچک 900 بیتی‌ای است به نام «بانو گشسب نامه»، که آن را شاعری ناشناخته، احتمالاً از سده‌ی 11 م./ 5 ق. یا 12 م./ 6 ق.، سروده است. دست‌نوشته‌ای از این منظومه در کتاب‌خانه‌ی ملی پاریس موجود است. این نسخه یک بار همراه با فرامرزنامه چاپ شده است (ویراسته‌ی ر. تفتی، بمبی، 1324/1906، ص 78-32). این منظومه کارهای برجسته‌ی گشسب بانو را در کنار برادرش، فرامرز، در توران و هند توصیف می‌کند. یکی از داستان‌های فرعی قهرمانانه‌ی وی، نبرد او با پدرش، رستم است. آنان در آغاز موفق به بازشناختن یک‌دیگر نشدند، اما با پی بردن به هویت یک‌دیگر، از وقوع فاجعه‌ای هم‌چون حادثه‌ی سهراب پیش‌گیری شد. نکات شایان ذکر داستان وی، نبردهای او با خواستگاران‌اش است، که بیشینه‌ی آنان را یا دستگیر نمود یا به هلاکت رساند. این تنها گیو پسر گودرز بود که توانست کاملاً از عهده‌ی آزمون‌های سختی که رستم به خواستگاران گشسب بانو تحمیل کرده بود، بربیاید و پیروز شود. با وجود این، در شب عروسی، گشسب بانو بر گیو چیره شد و او را به بند کشید اما رستم او را رهانید و میان ایشان میانجی‌گری کرد. بیژن، حاصل ازدواج گشسب بانو و گیو بود.
کارهای برجسته‌ی گشسب بانو در آثار حماسی دیگری نیز وصف شده‌اند، مانند فرامرزنامه، برزونامه، و بهمن‌نامه، که در آن نام وی برای سازگاری با وزن شعر به صورت بانو گشسب آمده است.

داریوش کیانی
نویسنده و پژوهشگر در حوزه تاریخ، ادیان و اساطیر ایران
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :