فرهنگ ایران باستان
آرشیو وبلاگ
نویسنده: داریوش کیانی - ۱۳۸۳/٤/٢

خاستگاه مردمان پارتی به طور دقیق دانسته نیست. استرابو (11/515) گزارش می‌دهد که نخستین ارشک (پارتی: Arshak، یونانی: Arsaces) مردی سکایی از قبیله‌ی نیمه بیابان‌گرد پرنی/ Parni، بخشی از مردم Dahi - که بیابان‌گردانی بودند که در امتداد رود جیحون یا تجند زندگی می‌کردند - بود که به پارت حمله کرد و آن را فتح نمود. استرابو به گفته‌ی کسانی نیز اشاره می‌کند که مدعی‌اند ارشک فردی بلخی بود که پس از شورشی ناکام، از چنگ دیودوتوس/ Diodotus (حاکم بلخ) گریخت. جوستین (61/1) نیز با روایت سکایی بودن ارشک هم‌داستان است. ریچارد فرای برآن است که اشکانیان خاستگاه پرنی داشته‌اند، اما محتمل‌تر است که ارشک و مردم وی با مهاجرت به پارت درآمده باشند، تا آن که با هجوم و حمله. این مردم مهاجر تا پیش از این که اندکی قبل از 250 پ.م. به سوی جنوب، به داخل ایالت پارسی پرثوه/ Parthava (پارت) حرکت کنند، با نام "پارتی" شناخته نمی‌شدند. اشارات منابع هخامنشی و یونانی نخستین به "پارتیان"، به اهالی پیشین پرثوه راجع است و نه به پارتی‌های اشکانی.
پارتی‌ها با دل‌گرمی یافتن از کام‌یابی دیودوتوس در شورش علیه سلوکیان، در 247 پ.م. علیه آندراگوراس/ Andragoras، ساتراپ منصوب آنتیوخوس (دوم) تئوس (247-261 پ.م.) در پارت، به‌پاخاستند. این تاریخ را یک لوحه‌ی دو تاریخه‌، که جرج اسمیت کشف نمود، ثابت می‌کند (Assyrian Discoveries, London, 1875). شورش پارتی‌ها را برادران ارشک و تیرداد رهبری می‌کردند. سرانجام ارشک شاه پارت شد و نام وی جهت تجلیل، مورد استفاده‌ی همه‌ی شاهان بعدی پارتی قرار گرفت.
در طی سده‌ی دوم پ.م.، پارتیان توانستند فرمانروایی خود را به بلخ، بابل، شوش، و ماد گسترش دادند. در زمان مهرداد دوم (88-123 پ.م.) فتوح پارتی از ارمنستان تا هند امتداد داشت. پس از پیروزی‌های مهرداد دوم، پارتیان ادعای میراث بردن از یونانیان و هخامنشیان را آغاز کردند. آنان به زبانی همانند با زبان هخامنشیان سخن می‌گفتند و از خط پهلوی استفاده می‌کردند و یک نظام اداری مبتنی بر نمونه‌های هخامنشی برقرار نمودند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

+ رسم الخط فارسی (داریوش آشوری).
+ پارسی سخن بگوییم.

داریوش کیانی
نویسنده و پژوهشگر در حوزه تاریخ، ادیان و اساطیر ایران
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :