فرهنگ ایران باستان
آرشیو وبلاگ
نویسنده: داریوش کیانی - ۱۳۸٦/۱٠/۳٠

بازار مصادره‌سازی چهره‌های فرهنگی و تاریخی ایران زمین، مدتی است که گرم شده و در بازی رسانه‌ها هر روز نام‌آوری از پیشینه این ملت را به‌نام دیگران سند می‌زنند. [این روزها از] مانی عراقی، رودکی تاجیک، ابن‌سینای عرب، مولانای ترک [سخن به میان می‌آید] و لابد این قصه سر دراز دارد.
اینکه چطور و با این سرعت این اتفاق رخ داده را باید در گیرودارهای سیاسی اخیر جست‌وجو کرد. مناقشه با ایران از هر جنس، با تاریخ و فرهنگ کهن و سترگی که دارد، آسان نیست. نام ایران یادآور شکوه و عظمتی است که نمی‌توان آن‌را با دیگر ممالک یکی دانست و شاید همین شده که حالا پیش از هر اقدامی، می‌خواهند ایران را از تمام افتخارات گذشته‌اش تهی کنند.
این که این اقدام تا چه حد کارساز است، بستگی به بوق‌های تبلیغاتی دارد اما نباید فراموش کرد که این بازی نتیجه‌ای از پیش تعیین شده دارد. افکار عمومی جهانی که به هر حال تحت تأثیر تزریق رسانه‌ها است در کوران این اطلاعات غلط، مانند اکنون با شنیدن نام ایران به‌جای تداعی شدن فرهنگی باستانی و تمدنی قدیم، معادل‌های دیگری به ذهن می‌آورد و همین موجب می‌شود تا بستری مناسب برای اتفاقات مورد نظر به‌وجود آید.
این بازی برای کشورهایی چون افغانستان و عراق که خود روزی جزو قلمروی ایران محسوب می‌شدند چندان لازم نبود؛ تاریخ این نام‌ها نهایتا به یک قرن و نیم پیش بازمی‌گردد. ولی حساب ایران جداست. از خصم انتظاری جز دشمنی نمی‌رود. بازی دیروز به شکلی دیگر بود و امروز به این صورت. علت هم معلوم است اما مهم، نحوه برخورد ماست.
ما که سالیانی است از هر چه داشته‌ایم تبری جسته‌ایم و روزگاری انگ بر این پیشینه زده‌ایم، حالا دریافته‌ایم که در ابتدای رویارویی، آنچه بیش از هر چیز در نظر طرف مقابل آمده همین فرهنگ کهن است. شاید از همین جهت بوده که یکی از اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس در روزهای پایانی هفته گذشته توجه به تاریخ و فرهنگ حتی در دوره پیش از اسلام را هم بسیار مهم خوانده است.
اگرچه تازگی، برای گرفتن ماهی‌ از آب همیشه وجود دارد اما نباید فراموش کرد که حتا اکنون نیز عده‌ای از پاس‌داشت فرهنگی گذشته گله‌مندند و اتفاقاتی از این نوع را تقبیح می‌کنند.
با رویکرد خصمانه دیگران در این برهه حساس، رخدادهایی از این جنس به‌ویژه اگر توأم با افزایش سطح آگاهی‌های عمومی و تقویت روحیه افتخار بر ایرانی بودن باشد نه‌ تنها عملی ملی و اقدامی میهنی است و موجب همگرایی می‌شود که در نوع خود مبارزه‌ای فرهنگی تلقی می‌شود.
(این مقاله برگفته شده است از: http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=39591)


+ مقالاتی در باره‌ی نظامی گنجوی
+ زندگی‌نامه نظامی گنجوی به انگلیسی

نویسنده: داریوش کیانی - ۱۳۸٦/۱٠/۱٤

انتشار مقاله‌ای آکنده از تعبیرات و اصطلاحات متعلق به جریان تجزیه‌طلب و میهن‌ستیز پان‌ترکیسم، تحت عنوان «شهری میان آتشکده‌های زرتشتی» در شماره 2182 روزنامه جام جم، حیرت و شگفتی خوانندگان این مطبوعه‌ی وابسته به رسانه‌ی ملی را - که می‌بایست در همه حال حافظ و حامی وحدت و هویت ملی باشد - برانگیخت. تکاپوی فزاینده، اما سخت مذبوحانه و بی‌فرجام گروهک‌های تجزیه‌طلب جهت تفرقه‌افکنی میان ایرانیان و القای این توهم که میان ملت واحد و یکپارچه‌ی ایران تفاوت‌ها و اختلافات عمیق فرهنگی و ملی وجود دارد و لذا هزارتکه شدن خاک ایران امری بایسته و ضروری است، در طول چند سال اخیر با اهداف شوم امپریالیسم جهانی که خواهان براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران از طریق آسیب زدن به تمامیت ارضی ایران است، سخت در هم تنیده است. در چنین اوضاعی که اشرار تجزیه‌طلب، اعم از پان‌عرب و پان‌ترک، به راهنمایی و پشتیبانی پیدا و پنهان دشمنان نظام و ملت ایران به اقدامات تروریستی در جنوب شرق و جنوب غرب، و آشوب‌طلبی در شمال غرب ایران روی آورده‌اند، از مسؤولان و دست‌اندرکاران رسانه‌ی ملی انتظار می‌رود که بیش از دیگران در برابر تحرکات خزنده‌ی دشمنان بیگانه و ایادی فریب‌خورده‌ی داخلی آن دقت و هشیاری به خرج دهند.
در مقاله‌ی مورد بحث، کاربرد عنوان «آذربایجان جنوبی» - که ساخته و پرداخته‌ی پان‌ترکیست‌های جمهوری آذربایجان در عصر استالین است - برای اشاره به استان‌های شمال غرب ایران (آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل)، هدفی به آشکارا تجزیه‌طلبانه دارد؛ چرا که با اطلاق عنوان «آذربایجان شمالی» به جمهوری آذربایجان و «آذربایجان جنوبی» به شمال غرب ایران می‌خواهند چنین القا کنند که این دو سرزمین ِ به لحاظ تاریخی و ملی یکسره جدا و سوا از هم، در اصل واحد و یگانه بوده که سپس به علت تهاجم ایران و روسیه‌ی تزاری به دو نیمه‌ تقسیم شده و اینک می‌بایست هر چه سریع‌تر برای به هم پیوستن و یگانه ساختن این دو نیمه‌ی از هم جدا افتاده به تلاش و مبارزه برخاست!
در جای دیگری از همان مقاله از «تاخت و تاز اقوام وحشی پارس» سخن رفته است که باز تعبیری یکسره پان‌ترکیستی و نژادپرستانه و مبتنی بر این ایده‌ی موهوم است که ایرانیان نه «ملتی» با سرگذشت و سرنوشت و منشأ واحد، بل که متشکل از دو «قوم» کاملا متفاوت و متعارض‌اند که گویا یکی وحشی و ظالم و حاکم، به نام «فارس»، و دیگری متمدن و مظلوم و محروم به نام «ترک» است! با داشتن چنین ایده‌ی نژادپرستانه‌ای است که تجزیه‌طلبان پان‌ترکیست ملت واحد ایران را به صرف داشتن تفاوت‌های زبانی، چندپاره می‌کنند و دشمن یک‌دیگر جلوه می‌دهند.
از سوی دیگر درج عنوانی چون «کشور آذربایجان» در همان مقاله نیز در پی القای این توهم است که شمال غرب ایران سرزمینی با ملیت و ملتی جدا و سوا از باقی ایران است و همین جداگانگی و تفاوت ساختگی موجب آن است که این بخش از ایران کشور و دولت جداگانه‌ای را برای خود تشکیل دهد! این ادعای موهوم و مغرضانه در حالی است که سرزمین آذربایجان در طول تاریخ ایران یکی از استان‌های اصلی آن و جزیی لاینفک از ملیت و ملت و خاک ایران بوده و هست.
امروزه رسالت همه‌ی ایرانیان آزاده و میهن‌دوست، تلاش در جهت حفظ و تحکیم وحدت ملی و سرفرازی ایران است.
(این نوشته به روزنامه جام جم ارسال شده است)

نویسنده: داریوش کیانی - ۱۳۸٦/۱٠/٧

رییس جمهور عراق در یک حرکت نامنتظره، در موضع صدام حسین در آغاز جنگ با ایران قرار گرفت و ‏اعلام داشت که قرارداد 1975 ایران و عراق را به رسمیت نمی شناسد. این موضع گیری، حکومت ایران را ‏در موقعیت پیچیده ای قرارمی دهد، آن هم در حالی که طلب صدها میلیارد دلار غرامت جنگ هشت ساله ‏عملا در جریان تحولات اخیر عراق مسکوت مانده است.‏
خبری که دیروز به سراسر جهان مخابره شد این بود که: رییس جمهوری عراق در گفتگویی با روزنامه ‏الحیات با تاکید بر تمایل کشورش به داشتن روابط‎ ‎مستحکم با ایران، اعلام کرد که قرارداد تقسیم اروند رود ‏که میان شاه سابق ایران‎ ‎و دیکتاتور سابق عراق امضا شد از نظر دولت کنونی ‌پذیرفتنی نیست.
قرارداد الجزایر در سال 1975 با وساطت هواری بومدین رییس جمهور وقت الجزایر بین شاه سابق ایران و ‏صدام حسین معاون وقت ریاست جمهوری عراق به امضا رسید که چندی بعد به ریاست جمهوری آن کشور ‏منصوب شد. این قرارداد که در زمان خود به عنوان نشانه ای بر قدرت ایران و تسلطش بر خلیج فارس تلقی ‏شد و حق مشترک دو کشور در اداره اروند رود (شط العرب) و هم تقسیم آب های این آبراه پراهمیت را ‏مورد تاکید قرار می داد. ‏
به گزارش روزنامه الحیات، جلال طالبانی درادامه خاطرنشان کرد: این توافقنامه پیش ازاین، از‎ ‎طرف ‏گروه‌های معارض صدام یعنی همان گروه‌هایی که درحال حاضر در راس کار‏‎ ‎هستند، لغو شد‎
. رییس جمهور عراق که همچون رییس دولت آن کشور و بسیاری از اعضای دولت فعلی در سال های ‏دیکتاتوری صدام حسین توسط ایران حمایت می شد و بیش تر اوقات در خاک ایران زندگی می کرد گفته است ‏توافقنامه الجزایر بین صدام و شاه ایران به‎ ‎امضا رسید، نه بین جمهوری اسلامی ایران و دولت کنونی عراق‏.
جلال طالبانی درعین حال اشاره کرد که از امضای چندین بیانیه مشترک با‎ ‎ایران، به علت درج توافقنامه ‏الجزایر در متن آنها خودداری کرده است‏. به نوشته این روزنامه عرب زبان، توافقنامه الجزایر یک توافقنامه سیاسی‎ ‎است و بعد ازآن تنظیم شد که عراق‏‎ ‎درسال 1969 اعلام کرد آب‌های این رودخانه به طور کامل متعلق به عراق است و با ارتش پادشاهی ایران در ‏موقعیت جنگی قرار گرفت و به دنبال پیش رفت ارتش ایران، صدام حسین از سوی دولت عراق آمادگی خود ‏را برای امضای توافق نامه ای ابراز داشت و‏‎ ‎درمقابل ایران هم متعهد شد که با گروه‌های کرد عراقی مبارزه ‏کند.
درسال 1980، صدام با مشاهده از هم پاشیدن ارتش پادشاهی و اشغال سفارت آمریکا در تهران و گروگان ‏گیری پنجاه آمریکائی موقع را غنیمت شمرد که لغو یک جانبه قرارداد الجزایر را اعلام دارد و به این ترتیب ‏جنگی بین دو کشور آغاز شد که هشت سال به طول انجامید و ویرانی های وسیعی در هر دو کشور نفت خیز ‏به بار آورد و هزاران عراقی و ایرانی کشته شدند. ده سال بعد صدام حسین که برای حمله به کویت نیاز به ‏جلب حمایت کشورهای منطقه داشت در نامه ای به رییس جمهور وقت ایران لغو قرارداد 1975 را نادیده ‏گذاشت و به نوعی آماده اجرای آن توافقنامه شد.‏
اروند رود واقع در 400 کلیومتری بغداد از تلاقی دو رود دجله و فرات‏‎ ‎درشهر قرنه تشکیل می شود که طول ‏آن تقریبا 190 کیلومتر است و به خلیج‏فارس‎ ‎می‏ریزد و عرض آن هم دربعضی قسمت‌ها به حدود دو کیلومتر ‏می‏رسد.
‎‎واکنش ایران‎‎
‎اظهارات طالبانی واکنش سریع ایران را در پی داشت. سفیر کشور ایران در بغداد‎ ‎تصریح کرد: قرارداد ‏‏1975 الجزایر جزو اسناد بین‌المللی و لایتغیر است‎.‎ حسن کاظمی قمی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در عراق گفت. ‎بحث‌هایی که در این خصوص مطرح است ‏در مورد اجرایی کردن بندهای این‎ ‎توافقنامه است که در برخی موارد نیز اجرا شده ضمن اینکه قرار است ‏هیاتی‎ ‎نیز در جهت اجرایی کردن آن به تهران سفر کند‏‎.‎ کاظمی قمی در عین‌حال گفت: اطلاع دقیقی در مورد اظهارات طالبانی و‏‎ ‎اینکه چگونه منتشر شده ندارم اما ‏تنها این نکته را می‌توانم مورد تاکید‎ ‎قرار دهم که این سند لایتغیر است و ما در جهت اجرایی کردن آن گام بر‏‎ ‎می‌داریم.
سفیر ایران در پاسخ به سوال دیگری در مورد اختلافات موجود بر سر‏‎ ‎میله‌های مرزی توافق شده در این ‏قرارداد اظهار داشت: بحث میله‌ها کارهایی فنی‎ ‎است و ربطی به اصل عهدنامه ندارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز هرگونه اظهارنظر در خصوص لغو معاهده 1975 ‎الجزایر را فاقد ‏وجاهت حقوقی خواند و برلزوم پایبندی عراق به این‎ ‎معاهده تاکید کرد.‏‎ ‎‎محمدعلی حسینی سخنگوی وزارت خارجه ایران در پاسخ به اظهارات‎ ‎طالبانی رییس جمهور عراق در ‏خصوص معاهده 1975 اظهار داشت: روابط ایران و‎ ‎عراق از سال 1975 بر "عهدنامه مربوط به مرز ‏دولتی و حسن همجواری مورخ 23‏‎ ‎خرداد 1354 برابر با 13 ژوئن 1975" و موافقتنامه ها و پروتکل‌های ‏ضمیمه آن‎ ‎استوار بوده است. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، دولت جمهوری اسلامی ایران‎ ‎با توجه به اصل ‏وفای به عهد به این عهدنامه احترام گذاشته و مفاد آن را‎ ‎دقیقا رعایت نموده است. جمهوری اسلامی ایران نه ‏تنها در هیچ مقطعی اعتبار‏‎ ‎معاهدات 1975 را زیر سئوال نبرده، بلکه طی یادداشت های عدیده ای که در‏‎ ‎سازمان ملل متحد نیز به ثبت رسانده بر معتبر و نافذ بودن معاهدات مزبور‎ ‎تاکید داشته و دارد.
سخنگوی وزارت خارجه تاکید کرد: از دیدگاه حقوق بین‌الملل نیز، معاهدات ناظر بر وضعیت مرزهای ‏کشورها (معاهدات مرزی) موجد حقوق و تعهدات‎ ‎عینی برای دولت ها بوده و دارای ماهیت ابدی و لایتغیر ‏می‌باشد و مقولاتی‎ ‎نظیر جنگ، جانشینی دولتها و تغییر بنیادین اوضاع و احوال نیز نمی‌تواند در‎ ‎زمان انعقاد ‏عهدنامه مرز دولتی و حسن همجواری (مورخ 13 ژوئن 1975) قویا‎ ‎مورد نظر دولتین ایران و عراق نیز ‏بوده و این منظور در ماده 5 عهدنامه‏‎ ‎صریحا مورد تاکید قرار گرفته است: "طرفین تایید می‌نمایند که خط ‏مرزی‎ ‎زمینی و رودخانه‌های آنان لایتغیر، دائمی و قطعی می‌باشد"‏.
وی افزود: بنابراین با توجه به اصول متقن فوق، هرگونه اظهارنظر در خصوص‎ ‎لغو معاهده 1975 الجزایر ‏فاقد وجاهت حقوقی است. از نظر جمهوری اسلامی‎ ‎ایران معاهده 1975 سنگ بنای دوستی و تحکیم روابط ‏بین دو کشور بوده و چشم‎ ‎انداز توسعه و گسترش روابط بین دو کشور تنها در چارچوب معاهده مذکور قابل‏‎ ‎ترسیم می‌باشد. لذا از رئیس جمهور عراق انتظار می‌رود که بر اساس اصول و‎ ‎موازین حقوق بین‌الملل ناظر ‏بر التزام و پایبندی به تعهدات دو جانبه‏‎ ‎فیمابین دولت ها و نیز اصل حسن همجواری و همچنین ماده 8 قانون ‏اساسی آن‏‎ ‎کشور به تعهدات کشور خویش پایبند باشد.
+ مقاله‌ی حاضر از این پایگاه برگرفته شده است:
http://www.roozonline.com/archives/2007/12/post_5416.php

نویسنده: داریوش کیانی - ۱۳۸٦/۱٠/٥

ساخت بادگیر با شیوه معماری بادگیرهای یزد، در امارات متحده‌ی عربی در جهت ثبت در میراث معنوی جهان در دستور کار این کشور قرار گرفته است.
یک نشریه‌ی عربی منتشر شده در دبی در تازه‌ترین شماره‌ی خود خبر از ثبت معماری عربی در میراث معنوی جهان با استفاده از مبنا قرار دادن بادگیرها داده است که به طور کامل خصوصیات بادگیرهای یزد را دارد.
پیش از این، امارات متحده‌ی عربی ابن سینا را به عنوان دانشمند عرب معرفی و وی را در فهرست ثبت میراث معنوی خود به یونسکو معرفی کرده بود. از سال 2003 میلادی که یونسکو ثبت میراث معنوی را در دستور کار کشورهای عضو قرارداده، تلاشی بی‌وقفه از سوی همسایگان ایران برای ثبت برخی آثار ملی و تاریخی کشورمان [به نام خود، انجام یافته است.] (برگرفته از روزنامه همشهری 8/9/1386، ص 3)

داریوش کیانی
نویسنده و پژوهشگر در حوزه تاریخ، ادیان و اساطیر ایران
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :